Năm-12-tuần * Thực hiện mục tiêu hiệu quả* – Phần 1

Nguồn: Dựa theo sách The 12 weeks year của Brian P. Moran, Michael Lennington.

Rất xin lỗi các bạn đọc vì mình đã không thể giữ lời hứa mỗi tuần một bài được :(. Mình cố gắng tranh thủ khoảng 30 phút mỗi tuần để viết và chỉnh sửa blog nếu không quá bận. (Thật sự thì mình rất bận với trường lớp và công việc, haiz).

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng hẹn với bản thân là năm mới sẽ đổi mới, sẽ chăm chỉ hơn, hay sẽ tập thể dục, hay ăn uống lành mạnh hơn, và đến năm sau nhìn lại thì đa số là quay cuồng trong công việc, cuộc sống mà quên béng đi các mục tiêu đầu năm tự đặt ra cho mình. Mình cũng không ngoại lệ, mình cũng hay đặt ra các mục tiêu, và cũng rất mau phá vỡ các điều đó. Lý do mình thấy hay lặp đi lặp lại là không có thời gian để thực hiện, không có đủ động lực để kéo dài cả năm, có những việc bất ngờ chen ngang và lịch trình thay đổi mỗi tuần, vân vân và mây mây.

Năm 12-tuần là một phương pháp hiệu quả đối với mình vì tính linh hoạt cao, thời gian ngắn và tập trung, quan trọng là mình đạt được mục tiêu mình đề ra không cần đến một năm, mà chỉ trong 12 tuần. Vì “năm” chỉ còn lại 12 tuần, và “tháng” sẽ chỉ còn lại 7 ngày, nên mỗi giờ trong ngày đều có giá trị. Nếu được, các bạn nên đọc sách để tìm hiểu rõ hơn, mình cố gắng tóm lược nội dung quan trọng của sách theo mình hiểu và áp dụng thôi.

Nếu bạn muốn một cuộc sống khác tốt hơn thì bạn hãy bắt đầu thực hiện những hành động khác thay vì các thói quen cũ.

Chọn mục tiêu:

  • Khi lựa chọn mục tiêu, nên suy nghĩ bản thân mình cảm thấy sao nếu đạt được mục tiêu đó. Tạo ra viễn cảnh để hướng đến càng rõ ràng, càng cảm giác được thì càng tốt. Viễn cảnh nên hướng đến cuộc sống mà bạn muốn có bao gồm tất cả các mặt: tinh thần, mối quan hệ, gia đình, thu nhập, lối sống, sức khỏe, và cộng đồng. Vì khi bản thân gặp khó khăn, hay thất bại trong tuần nào đó thì mình hãy xem lại viễn cảnh nếu mình đạt được để tiếp tục cố gắng. Ví dụ: viễn cảnh khi mình giảm cân thì sẽ auto đẹp :”D.
  • Vì chỉ còn 12 tuần, bạn nên chọn 1 đến 3 mục tiêu có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc sống của bạn là tốt nhất. Sau 12 tuần, mình sẽ xem xét lại và chọn mục tiêu khác. Mục tiêu nên SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant and Time-bound.) Ví dụ: Mục tiêu: Giảm 5kg. 
  • Sách cũng gợi ý là chỉ cần đạt được 85% trên thẻ điểm mỗi tuần là có thể đạt được mục tiêu của mình.
  • Khi chọn các hành động để thực hiện mục tiêu cụ thể, nên chọn một vài hành động chủ đạo mà bạn cần để đạt được mục tiêu đó và thực hiện liên tục. Chú ý các hành động chủ đạo khác với to-do list nhé. Ví dụ: Ăn đồ ăn nhà nấu trong vòng 5 ngày/ tuần, giảm cơm trắng, tăng cường rau, trái cây. + Tập thể dục 15 phút trong 6 ngày/ tuần. 

Thẻ điểm (scorecard) và tự kiểm điểm (reflection)

  • Thẻ điểm thật ra rất đơn giản. Mỗi mục tiêu (goal) là 100%. Lấy theo ví dụ trên, mình sẽ tạo các ô theo tuần. Cuối mỗi ngày hoặc sáng hôm sau đánh dấu lại các hành động mình đã thực hiện. Sau đó tính theo tổng số ô để biết phần trăm đạt được.
  • Tự kiểm điểm (reflection) đánh giá lại trong tuần đó mình đã thực hiện như thế nào, số phần trăm có cao hơn tuần trước không, lý do gì mình chưa thực hiện được và có thể điều chỉnh số lượng, lịch trình cho hợp lý hơn.

Lịch mỗi tuần theo nhóm ô / Blocks

  • Các bạn có thể kết hợp sử dụng Bullet Journal hoặc sử dụng google calendar hay lịch trong điện thoại.
  • Năm 12-tuần gợi ý sử dụng 3 ô chính: Ô chiến lược (Strategic block), Ô (Breakout block), Ô (Buffer block)
  • Ô chiến lược (Strategic block): một khoảng thời gian 3 giờ liên tục không bị ngắt quãng và đưa lên lịch một ô trong tuần. Trong khoảng thời gian này, bạn không nhận điện thoại, không tin nhắn, không email, không bất cứ thứ gì. Thay vào đó, bạn tập trung vào những việc đã được lên kế hoạch, những hoạt động tạo ra lợi ích, kiếm tiền của bạn. Bạn tập trung vào việc sáng tạo, hoặc tập trung vào số lượng và chất lượng sản phẩm của mình, những công việc tạo ra giá trị cao nhất. Ví dụ với mình là tập trung đọc sách để phát triển kỹ năng, kinh nghiệm mình cần có.
  • Ô linh tinh (Buffer block): những khoảng thời gian bạn dành ra để giải quyết những việc bất ngờ, hoặc việc tạo ra giá trị thấp, ví dụ như trả lời email, dọn dẹp nhà cửa, những giờ phải lái xe trên đường… Đối với vài người, mỗi ngày dành ra 30 phút cho Buffer block là hiệu quả. Có người thì dành ra hai ô 30 phút mỗi ngày để giải quyết những việc lặt vặt.
  • Ô nghỉ ngơi (Breakout block): khoảng thời gian nghỉ ngơi hiệu quả là ít nhất 3 giờ dành cho những việc không liên quan đến công việc. Với mình, mình dành ô này cho các việc như đi chợ, nấu ăn (mình rất ít khi nấu), viết blog, đọc truyện, xem phim, viết Bujo…vân vân và mây mây, bạn có thể dành ra thời gian này để gặp gỡ bạn bè, đi uống trà sữa chẳng hạn.

Phần 2 mình sẽ hướng dẫn cách viết kế hoạch cho “năm-12-tuần” đầu tiên, những tip và thất bại trong sách giới thiệu. Nếu tìm hiểu kỹ hơn thì các bạn nên mua sách. Sách này mình thấy đáng để mua, đọc và đọc lại để hiểu và tạo ra “bản đồ” đi đến ước mơ của mình.

Thông thạo kỹ năng đọc – viết

Hôm nay mình muốn bàn về Thông thạo kỹ năng đọc viết (Balanced literacy). Theo như chỉ tiêu của phòng giáo dục nơi mình, các em học sinh khi tốt nghiệp cấp 1 sẽ thông thạo cả hai thứ tiếng – Việt – Anh, hoặc Tây Ban Nha – Anh. Điều này có nghĩa các em có thể đọc, viết, và nói chuyện như một người bản xứ. Chương trình dạy học song ngữ này từ mẫu giáo đến lớp 5, các em sẽ học nửa ngày với một thứ tiếng, và buổi chiều sẽ học tiếng Anh. Các em sẽ nghe, nói, đọc, viết và thay đổi liên tục như vậy. Mục tiêu thì rất hay, và rất khó cho giáo viên vì phải soạn tận hai bài giảng (vì có vài em sẽ ở chung lớp đó nguyên ngày nên sẽ biết nội dung và sẽ dễ chán).

Tại sao lại là “cân bằng – balanced”.

Vì thầy cô chính là cây cầu giúp đưa các em từ bờ bên này (thầy cô sẽ mô phỏng, và các em sẽ tập làm theo y hệt), rồi trên cầu (thầy cô sẽ dần dần cho các em luyện tập với sự hướng dẫn và giúp đỡ), đến bờ bên kia (các em có thể tự mình đọc và viết cả hai ngôn ngữ).

balanced-literacy.png

Có những em gia đình nói tiếng Việt, nhưng không biết dạy cho các em thế nào, thì dù sao các em cũng có một môi trường để luyện nghe và nói. Có những em thì gia đình không hề nói tiếng Việt, điều này khiến cho các em chậm hơn các bạn. Như đầu năm có em suốt ngày nói “I don’t understand Vietnamese” (Con không hiểu tiếng Việt), nhưng với môi trường trong lớp, thầy cô và các bạn đều nói mỗi ngày, và khuyến khích em tập nói, em đã có thể đếm được từ một đến mười (ah, thật hãnh diện). Có những em ở nhà chỉ nói tiếng Anh và Tây Ban Nha, ba mẹ cũng không phải người Việt, vậy mà vẫn vào lớp tiếng Việt để có 3 ngoại ngữ @_@! Có trường hợp nếu em đó giỏi một ngoại ngữ, thì em sẽ tìm được mối liên hệ và học giỏi cả 3 thứ tiếng, trường hợp còn lại thì xảy ra nhiều hơn, là em yếu cả 3 🤦‍♀️.

Vậy để dạy các em thông thạo kỹ năng đọc – viết có những cách thức nào?

2389809_orig

Đọc (Reading): gồm có Giáo viên kể chuyện (Modeled read aloud), Giáo viên nói ra cách mình suy nghĩ (Modeled think aloud), Giờ tự tập đọc (Independent reading), Hướng dẫn đọc theo nhóm (Guided reading), Đọc cùng nhau (Shared reading).

Viết (Writing): gồm có Giáo viên viết mẫu (Modeled Writing), Hướng dẫn viết theo nhóm (Guided writing), Giờ tự tập viết (Independent writing).

Nghe Nói (Listening and Speaking): Giáo viên làm mẫu, Giáo viên hướng dẫn và hỗ trợ các em, Giờ tự tập nghe nói.

Học từ vựng (Word study): Nhận biết âm (Phoneic awareness), Phân tích cấu trúc từ vựng (Word structure analysis), Ngữ pháp (Grammar), Xây dựng từ (vocabulary instruction), Nhận biết các từ thông dụng (Sight word recognition), Đánh vần (spelling), “Dán” âm vào chữ cái (Phonics)

Kiểm tra và đánh giá (Assessment): Quá trình này khá là quan trọng vì không phải mình chỉ đánh giá các em vào các bài kiểm tra hay bài thi, mà thầy cô luôn luôn có những bài kiểm tra nhỏ và nhanh, để xem các em đang ở vị trí nào, cần sự hỗ trợ gì, để đẩy các em lên mức độ tiếp theo, hoặc giúp các em “trám” lại các chỗ kiến thức bị “lủng”.

Với một tư duy mở (growth mindset), bộ não mình sẽ phát triển nếu mình tiếp tục cố gắng và không bỏ cuộc. “Ông trời chỉ đưa ra thử thách cho chúng ta vượt qua” (Phim Jin-Bác sĩ vượt thời gian). Nếu chúng ta cố gắng không ngừng, lúc nào cũng suy nghĩ tìm cách tốt hơn thì đó là cách “tập gym” cho bộ não. Mình cũng đang cố gắng học thêm tiếng Tây Ban Nha trên Duolingo, mỗi ngày chỉ cần 5 phút buổi sáng nhưng liên tục (mình được 45 ngày liên tục rồi, yeah). Cũng ôn lại tiếng Nhật vì đăng ký thi lại N3 tháng 12 này, haha (Bỏ không được nên thôi đeo đuổi tiếp, với lại để không bị bịnh Alzheimer’s).

Các bạn học ngoại ngữ như thế nào? Hay các bạn học tiếng Việt như thế nào? (Nói thật mình không thể nhớ nổi mình đã vượt qua cấp 1 như thế nào, hay đã học đánh vần, học đọc ra sao, haiz, mình chỉ nhớ là lớp 1 mình đã đọc được truyện chữ và đọc hết 5 cuốn truyện đọc nên vô lớp chán, ngồi ngáp vì đọc lại truyện mình đã đọc rồi). Về tiếng Việt thì mình không hề giỏi Văn, thậm chí chỉ vừa đủ 5.0 cả cấp 3 haiz :”>. Vậy mà giờ đây mình lại dám thử viết blog (và có độc giả ^^, cảm ơn các bạn). Nếu bạn nào biết được cách dạy các em tiếng Việt hiệu quả, mình rất muốn biết và tìm hiểu.

Bắt đầu làm cô giáo rồi

Đầu tiên mình muốn gửi lời xin lỗi đến các bạn độc giả. Mình hứa là mỗi tuần sẽ viết một bài nhưng hơn cả tháng rồi mình chưa viết được bài nào, hic. Mình cảm thấy rất là áy náy. Một phần vì quá bận rộn với trường, lớp (vừa làm cô giáo, vừa đi học làm cô giáo nên trường lớp với mình có cả hai nghĩa luôn 😂).

Mình bắt đầu đi dạy ngày 5 tháng 9. Học thì tận 22 tháng 9 mới bắt đầu chuỗi ngày cày cục. Học cũng ít lắm, có 3 buổi tối và nửa ngày thứ bảy trong một tuần. Còn đi dạy thì hết liên tục 5 ngày trong tuần.

Lớp Một của mình là lớp song ngữ nên giáo án cho lớp tiếng Việt buổi sáng phải khác với lớp tiếng Anh buổi chiều. Có bạn hỏi mình có dạy đọc theo các ô vuông tròn không 😂, xin thưa là không. Giáo trình hay sách giáo khoa bên này không có cho tiếng Việt, nên đa số thầy cô tự dịch lại từ các sách tiếng Anh, các em phải tập nghe thầy cô nói, nhìn mặt chữ và tập nói theo thôi. Khối hình thì có chơi nhưng dùng cho môn Toán 😛. Mỗi ngày thầy hướng dẫn của mình đều đọc truyện cho mấy đứa (1 truyện tiếng Việt, 1-2 truyện tiếng Anh). Mấy đứa khi được nghe đọc truyện như vậy thì sẽ tập nghe, và có thể tự đọc một mình lại truyện đó trong giờ tự chọn. Mỗi ngày các em đều dành ra một giờ tự đọc truyện, hai giờ học Toán, và khoảng hai giờ để tập viết truyện. Lớp Một ở đây chưa khuyến khích mấy em tập viết đúng từ, hay chính tả, chỉ cần mấy em tập có suy nghĩ, ý tưởng rồi cố gắng viết + vẽ ra. Khi viết tập nghe các âm và viết theo khả năng của mình hoặc nhờ thầy cô giúp.

Bây giờ hơn tháng rưỡi rồi, mà ngày nào cũng có mấy đứa cứ chạy ra ôm mình. Rồi cứ “Cô Lan, Cô Lan” rồi kể chuyện đủ thứ, tặng quà nữa 😋. Có hôm học về khoa học các mùa trong năm, thầy dắt ra vườn nhặt lá về ép, thế là ngày nào tụi nhóc cũng tha cả nắm lá tặng thầy cô 😂. Mình bị bọn con nít phát hiện biết vẽ nên giờ ngày nào tụi nhỏ cũng cho “bài tập vẽ” cho mình, haiz (có khi ra trường thành giáo viên dạy vẽ luôn quá).

Bên cạnh đó, vẫn có những mặt trái về các vấn đề hành vi của các em. Mình đụng độ một “đại ca” lớp một ngay ngày khai giảng, và sau đó phát hiện “đại ca” trong lớp tiếng Anh của mình. À ha.. thế là “đại ca” bắt đầu dùng chiêu tránh né, phá phách, cười cợt trên phát âm tiếng Anh của mình. Nhưng thật ra khi biết được hoàn cảnh gia đình của em “đại ca”, hiểu được lý do tại sao em lại quậy phá như vậy, tại sao em lại “người lớn” như vậy, thấy thương hơn là trách (nhưng mà cũng nên la những lúc nó quậy). Có hôm nó nhờ vẽ hình con sư tử, qua hôm sau khi nó phát hiện ra con sư tử trong tập, nó liền viết thư cho mình: “Thank Co Lan for drawing me a leopard. Thank you so much.” làm mình cảm động muốn khóc. Rồi hôm sau nữa nó đòi vẽ con cọp. Nó lại viết thư cho hai thầy cô:

0187d2ee231edc16dada2a11f31b98316e354e8d86.jpg

(Thay Tu, I like you, and I like Co Lan, and I like the school. I love thay Tu, co Lan. I will not be bad. You are the best. I hope you like me.)

Hôm nào cũng đi làm sớm, đi học về cũng 9 giờ đêm, vẫn ráng ngồi soạn bài, làm “bài tập vẽ” cho mấy đứa, chỉ vì những việc như thế này. Thầy cũng bảo là cô Lan bị tụi nhỏ “dắt” rồi. Mình cũng bảo là ừ thì nhìn tụi nhỏ vui mình cũng vui, nguyên ngày nếu tụi nó vui chút xíu cuối ngày cũng đủ rồi.

Cuộc sống của giáo viên đúng là nghe có vẻ nhàm chán vì bài học nào cũng như bài học nào, ngày nào cũng theo trình tự nhất định như vậy, nhưng đối với mình thì mỗi ngày đều có chuyện để kể cho “đại ca lớn” ở nhà nghe, và lúc nào cũng suy nghĩ làm sao giúp tụi nhỏ trở nên tốt hơn (cả về học và về người).

Hiện tại mình ít viết blog vì mình…không có nghiên cứu bài viết gì để viết 😅. À, nhưng mà BuJo đã cứu vớt mình qua tháng rưỡi đầu tiên này (mới có tháng rưỡi mà xài gần nửa cuốn, hic, thầy hướng dẫn mình kêu size A5 đó không đủ đô, thầy nâng cấp lên A4 luôn 😅).

Đây là lớp Một của mình đi field trip đây (đi xem kịch trên thành phố). Thầy hướng dẫn quay và làm clip này.

Ước mơ…

Vài tuần trước, mình có nói chuyện với một, hai người bạn của mình về ước mơ. Đối với mình, ước mơ là một điều gì đó mà trái tim của bạn lúc nào cũng hướng đến, có thể gọi là mục tiêu của cuộc đời bạn, là điều bạn phải làm một lần trong đời. Tiếp tục đọc “Ước mơ…”

[Review-Tản văn] Cỏ hạnh phúc – Hari Won

Mình thật sự không thích thể loại tản văn cho lắm, ngoại trừ cuốn Nếu biết trăm năm là hữu hạn của Phạm Lữ Ân và Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư. Cuốn tự truyện của Hari (nên gọi là tự truyện thì đúng hơn là tản văn) gồm có 3 nội dung chính: tuổi thơ cơ cực, chuyện vượt qua số phận, và chuyện tình của cô ấy.

Khen trước vậy. Mình thật ngạc nhiên về cuộc đời của Hari. Cô ấy rất ít chia sẻ chuyện đời mình, và bình thường cũng rất lạc quan. Nhưng cô là một người cực kì sống nội tâm. Cô giữ sự tổn thương, nỗi đau trong lòng từng chút một. Một cô gái nghị lực và bản lĩnh. Ở tuối thơ ấu cô phải chịu sự tẩy chay, bố nghiêm khắc, làm lụng vất vả. Mình rất nể khi cô dám kể chuyện mình đã từng gần với cái chết thế nào, vượt qua ra sao, và cả cái “ngưỡng” khi cô gần sắp mất người thân. “Tôi đã nghĩ rằng đáng sợ trên đời là phải đối mặt với cái chết, nhưng sau này tôi mới nhận ra, cảm giác đáng sợ hơn là khi người thân yêu nhất của mình sẽ rời xa mình mãi mãi. Người chết là hết, nhưng nỗi đau của người ở lại sẽ còn mãi, một nỗi buồn dai dẳng và ám ảnh chẳng thể nguôi ngoai.”

Về chuyện tình cảm, thì mình không phán xét Hari nữa. Hari xứng đáng và may mắn có được hạnh phúc của riêng mình rồi. Chuyện tình yêu mỗi người có đi đến hồi kết hay không là do chữ nợ mà ra. Có duyên mà không có nợ thì lại mất cả thanh xuân.

Tuy nhiên, mình không thích cách dàn trang ghép quá nhiều hình ảnh, cảm giác như album của Hari vậy =.=, nhưng rồi chèn những hình…không hề liên quan như cây, lá, bông, rồi …cây cột nhà :|. Phần viết thì rất ít, có vẻ được edit lại rất kĩ. Một cuốn sách dành để đọc trong ngày và một bài học nhỏ về nghị lực.

Review vậy thôi. Dù sao Hari cũng rất đẹp :”D hehe…

[Review – Trinh thám, Tâm lý] Thánh giá rỗng – Hirashino Keigo (2016)

Mình thích đọc truyện trinh thám, và thích tác phẩm nước ngoài hơn tác phẩm trong nước. Không phải trong nước mình không có tác phẩm hay, chắc mình chưa tìm được thôi :). Tác giả Hirashino Keigo là người đã viết Phía sau nghi can . Với Thánh giá rỗng, câu chuyện không chỉ đơn thuần là tìm ra sự thật, và hung thủ phải đền tội, mà là sau đó thì thế nào? Tiếp tục đọc “[Review – Trinh thám, Tâm lý] Thánh giá rỗng – Hirashino Keigo (2016)”

Học làm cô giáo

Hôm qua mình bắt đầu học chương trình Đại học 2 năm để làm giáo viên, trình độ dạy con nít cấp 1 hay mẫu giáo. Thật may vì học vào thời điểm này, thời điểm giao thoa giữa công nghệ và giáo dục, giáo viên đã có cái nhìn mở rộng hơn cho trẻ em. Không phải là bắt buộc bọn trẻ ngồi nghe, chép, học thuộc lòng như xưa nữa, mà giúp các em giữ được trí tò mò, hướng dẫn các em xây dựng nhận thức, các nguồn kiến thức mà các em có thể tiếp cận được. Tiếp tục đọc “Học làm cô giáo”

How have you been? Bạn sống có tốt không?

Hôm qua mình rất vui vì một người bạn đã lâu không liên lạc (bạn thân từ thời tiểu học) đã hỏi thăm mình. Và bạn cũng đọc blog của mình. Khi mình lắng nghe tâm sự của bạn, mình thấy một nỗi trăn trở không-của-riêng-ai. Tụi mình sắp 30 rồi, và nhìn lại 10 năm trước thì thật sự bạn không nhớ mình đã sống như thế nào, hiện tại thì quay cuồng công việc, con cái, gia đình. Mình quay lại bản thân, mình cũng từng lạc lối, mông lung, không định hướng được tương lai trước mắt, vì mình không hiểu người quan trọng nhất – bản thân mình. Tiếp tục đọc “How have you been? Bạn sống có tốt không?”

Tản mạn chuyện tình cảm vợ chồng

Mình và chồng cưới nhau mới chỉ được 4 năm thôi (nhưng 2 năm chia xa), giờ cũng tính là vợ chồng son, nhưng nếu tính thời gian quen nhau để đi đến quyết định kết hôn cũng hơn 10 năm trời. Nhiều người cũng hỏi sao quen nhau lâu hay quá vậy, không chán nhau sao, hay không cãi nhau sao, không bất đồng quan điểm à… Oh no, không hề nhé, cả hai đứa đều cứng đầu và luôn giữ quan điểm của mình đúng, cũng có cãi nhau nảy lửa, cũng giận dỗi tưởng chừng có thể dẫn đến chia ly, đôi lúc cũng chán vì có bồ cũng như không có, haiz… Nhưng khi đi đến quyết định về chung một phòng thì khác, ngẫm nghĩ lại thì tại sao tụi mình làm được như vậy nhỉ?

Tiếp tục đọc “Tản mạn chuyện tình cảm vợ chồng”